“Қауіпсіз интернет” акциясы

ҚАУІПСІЗ ИНТЕРНЕТ

Балалардың Интернеттегі қауіпсіздігі туралы

ЖАДНАМА

Интернеттегі қауіптердің жіктелуі

Ғаламторда жас пайдаланушыларға қауіп төндіретін қатердің келесі түрлері бар:
•    өзіне өзі қол жұмсаушылардың сайттары;
•    өзін-өзі өлтірушілердің сайттары, форумдары;
•    нашақорлардың сайттары (интернет марихуананың пайдасы туралы ақпараттарға толы, қауіпті өсімдікті дайындаудағы кеңестерберіледі);

•   ұлтараздықты тудыратын, ұлттар арасындағы достыққа қарсы тұратын және нәсілдерді қабылдамайтын сайттар (экстремизм, ұлтшылдық, фашизм);

•   порнографиялық бағыттағы сайттар;
•   танысу сайттары (виртуалды қарым-қатынас шынайы қарым-қатынасты  жүргізуге кедергі болады, жасөспірімдер коммуникативтік дағдылардан айырылады);

•    экстремизм, зорлықты және әумесерлік мінез-құлықты насихаттайтын, таныс емес адамдардың тарапынан оқушылардың өмірі мен денсаулығына қауіп  төндіретін, жеке кездесулерге шақырып, алаяқтықтың түрлерін насихаттайтын сайттар;
•    секталар (виртуалды әңгімелесуші жасөспірімнің дүниетанымына әсер ете алады).

Интернетпен жұмыс жасаудың ережелері

1.    Таныс емес сайттарға бас сұқпаңыз.
2.    Сізге пошта арқылы Word немесе Excel құжаты келсе (таныс адамнан келсе-дағы), оны ашпас бұрын, вирустардың бар-жоғына тексеріп алыңыз.

3.   Егер таныс емес қосымша келер болса, оны іске қоспаңыз, дұрысы – жойып, себетті босатып қойыңыз.
4.    Құпиясөзді еш уақытта ешкімге бермеңіз.
5.    Құпиясөзді құрастырған кезде есте сақтап қалуға қиын сандардың және әріптердің жиынтығымен қолдануға тырысыңыз.
6.    Интернет арқылы қарым-қатынас орнатқан кезде өзіңіздің жеке мәліметтеріңізбен қолданбаңыз, керісінше лақап атпен (никпен) қолданыңыз.

7.    Үлкен адамдардың бақылауынсыз Интернетте танысқан адаммен кездесуге бармаңыз.

8.    Егер Интернетте тіркеуден өту қажет болса, ол жерде жеке ақпаратыңыздың болмағанын қадағалаңыз.
9.    Интернетте орналасқан ақпараттың барлығына бірдей сене бермеңіз.

10.   Экранда маңызды мәліметтері бар компьютерді қараусыз қалдырмаңыз.

11.   Маңызды мәліметтерді көпшілікке қолжетімді компьютерде сақтамаңыз.

7 мен 8 жас аралығы
Бала ата-ананың рұқсатынсыз интернетте беймәлім сайттарға, чаттарға кіреді. Сондықтан ата-аналарға (заңды өкілдеріне) интернетпен пайдалануды шектеуге арналған бағдарламаларға, оның ішінде Ата-ананың бақылауына немесе интернеттің уақытша файлдарына (Windows Vista операциялық жүйесіндегі  \Users\User\AppData\Local\Microsoft\Wmdows\Temporary Internet Files папкалары) жүгіне аласыз. Нәтижесінде балаңыз үнемі бақылауда отырғандағыдай сезімде болмайды, ал ата-аналар бұрынғыдай баланың қай сайттарға кіріп жүргендігін біліп отырады.  Осы жастағы балалар отбасыға өте жақын болады, сондықтан сенгіш және үлкендерге құрмет көрсетеді. Олар ата-аналардың рұқсатынсыз  жүйедегі ойындарды ойнауды, Интернет арқылы саяхаттауды, сайттар мен чаттарға кірудіжақсы көреді.
7-8 жасаралығындағыбалалардыңИнтернет желісіндегі қауіпсіздігі туралы кеңестер

•  Балалардың қатысуымен Интернетке кіру ережелерінің тізімін құрастырып, оның орындалуын қадағалаңыз.

•    Балаңыздан компьютердің алдында жұмыс жасаудың мерзімді нормаларының сақталуын талап етіңіз. Балаңызға бақылау жасап отырғаныңыз қалағаныңыздан емес, тек оның қауіпсіздігін уайымдағаныңыздан екендігін жеткізіп, оған әрдайым көмекке келетіндігіңізді айтып отырыңыз.

•    Интернетке қосылған компьютер ортақ бөлмеде ата-ананың бақылауында болу керек.
•    MSN KidsSearchсияқты балалардың арнайы іздестіру машиналарымен қолданыңыз.
•    Ата-ананың бақылауына қосымша қажет емес контентті бұғаттауға арналған құрылғыларды қолданыңыз.
•    Балалардың өз мекен жайларын болдырмас үшін отбасылық электронды мекен жайын жасап қойыңыз.
•    Дербес бағдарламаның көмегімен тегін пошта жәшігіне қолжетімді сайттарды бұғаттаңыз.
•    Электронды поштаның, чаттың, түрлі формалар мен профильдердің көмегімен кез келген ақпаратты жарияламас бұрын, балаларыңыздың Сізбен ақылдасып отыруын әдетке айналдырыңыз.
•    Сіздің рұқсатынсыз файлдарды, бағдарламаларды, музыканы жүктемеуге үйретіңіз.

•    Хабарламамен тез арада алмасып отыру қызметімен қолдануыңа жол бермеңіз.
•   Сайттардың «рұқсат етілген» тізіміне тек беделі, абыройы жақсы деген сайттарды ғана енгізіп отырыңыз.
•    Балалармен шынайы өмірдегі достары туралы әңгімелескендей, Интернеттегі достары туралы да әңгімелесіп отыруды ұмытпаңыз.

•    Балаңыздың Интернетке қатысы бар кез келген қауіп, қорқыныш, үрей туралы ашық айтып отыруын үйретіңіз. Сабыр сақтаңыз, қауіп, қатер туралы жеткізіп орыған жағдайда олардың қауіпсіздікте екендігін айтып отырыңыз. Мадақтап отырыңыз және кез келген жағдайда сізге жүгініп отыруыңызға кеңес беріңіз.

9-12 жас аралығындағы балалар
Осы жас аралығындағы балалар жалпы Интернетте қандай ақпараттардың бар екендігінен хабардар. Олардың ақпараттарды оқып, біліп, көрулерін қалайтындығы әбден түсінікті де. Алайда, қажетсіз материалдарға қолжетімділікті Ата-аналар бақылауының көмегімен бұғаттауға болатындығын естен шығармау қажет.